CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 14 नीतिनवनीतम् is specifically designed for Hindi medium students of Class 8 studying in Chhattisgarh Board of Secondary Education. यह समाधान कक्षा 8 संस्कृत पुस्तक छात्रों को अवश्यक अपने अध्ययन को सुगम बनाने के लिए इस समाधान पुस्तक का उपयोग करना चाहिए।
CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 14 नीतिनवनीतम्
CGBSE समाधान कक्षा 8 संस्कृत अध्याय 14 – नीतिनवनीतम् हिंदी माध्यम में छात्रों के लिए बनाए गए हैं। यह समाधान छात्रों की सुविधा के लिए बनाई गई है और सीजीबीएसई बोर्ड के कक्षा 8 के छात्रों के लिए उपयुक्त है।
CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 14 संस्कृत are given below for Hindi Medium students.
Page No. 38,Chapter -14,Chapter Name – नीतिनवनीतम्
अभ्यासप्रश्नः –
प्रश्न 1 – प्रश्नों के उत्तर संस्कृत में लिखिए –
(क) कः वस्तुतः जीवति ?
उत्तर -यास्मिन जीवति बहवः प्राणिनः जीवन्ति सः वस्तुतः जीवति।
(ख)कान सुप्तान प्रबोधयेत ?
उत्तर – विद्यार्थी सेवक: पान्थः क्षुधार्तो: भयकातरः भंडारी प्रतिहारी च सप्त सुप्तान् प्रबोधयेत्।
(ग) के पच्च्दुर्लभाः ?
उत्तर – जननी जन्मभूमिश्च जाह्वी च जनार्दनः जनकः इमे जकार पच्च्दुर्लभाः।
(घ) कस्य ध्रुवाणि नश्यन्ति ?
उत्तर -यो ध्रुवाणि परित्यज्य अध्रुवाणि निषेवते तस्य ध्रुवाणि नश्यन्ति।
(ड़) प्रियवाक्यं किमर्थ वक्तव्यं ?
उत्तर – प्रिय वाक्येन सर्वे जन्तवः तुष्यन्ति अतः प्रिय वाक्यं वक्तव्यम्।
(च) विघार्थिभिः कति दोषाः त्याज्याः ?
उत्तर – कामं क्रोधं तथा लाभं स्वादं श्रृंगार कौतुके अति निद्राम अति सेवां च विघार्थिभिः इये दोषाः त्याज्याः।
प्रश्न (2) श्लोक के पद मेल कीजिए ?
(क) कुरुते किं न काकोडपि – सप्तसुप्तान प्रबोधयेत
(ख) जननी जन्मभूमिश्च – मानभङ्गे दिने -दिने
(ग) भण्डारी प्रतिहारी च – सर्वे तुष्यन्ति जन्तवः
(घ) प्राणत्यागे क्षणं दुःखं – जाह्वी च जनार्दनः
(ड़) प्रियवाक्यप्रदानेन – चञ्च्वा स्वोदरपूरणम्
उत्तर –
(क) कुरुते किं न काकोडपि – चञ्च्वा स्वोदरपूरणम्
(ख) जननी जन्मभूमिश्च – जाह्वी च जनार्दनः
(ग) भण्डारी प्रतिहारी च – सप्तसुप्तान प्रबोधयेत
(घ) प्राणत्यागे क्षणं दुःखं – मानभङ्गे दिने -दिने
(ड़) प्रियवाक्यप्रदानेन – सर्वे तुष्यन्ति जन्तवः
प्रश्न 3 – नीचे लिखे वाक्यों के सामने सही गलत लिखिए –
(क) काकः चच्चवा उदरं पुर्याति।
उत्तर – सही
(ख) अधुवाणि सेवनीयः
उत्तर -गलत
(ग) पच्च्जकारः दुर्लभाः
उत्तर – सही
(घ) विघार्थिना अतिनिद्रा कर्तव्या।
उत्तर – गलत
प्रश्न 4 -संस्कृत भाषा में लिखिए –
(क) उसी का जीवित रहना जीवन है जिसके जीने से बहुत से लोग जीवित रहते है।
उत्तर – तस्यैव जीवति जीवनमस्ति यस्य जीवनेन बहवः जीवन्ति।
(ख) उनका निश्चित भी नष्ट हो जाता है अनिश्चित तो नष्ट होता ही है।
उत्तर – तस्य ध्रुवाणि अपि नश्यति अध्रुवं नष्टमेव हि।
(ग) सोये हुए शिशु को नहीं जगाना चाहिए।
उत्तर – सुप्तं शिशुं न जाग्रतव्यम्।
(घ) मधुर वचन से सभी प्रसन्न होते है।
उत्तर – प्रियवाम्येन सर्वे प्रसीदन्ति।
(ड)उत्तर देने वाला नौकर अच्छा नहीं होता।
उत्तर – उत्तरोदायकः सेवकः सुष्ठु न भवति।
(च)समस्त दुष्ट जनो से सेवत होने पर भी चन्दन शीतलता नहीं त्यागता।
उत्तर – समस्तै: दुष्ट जनैः सेवितोsपि चन्दनम् शीतलतां न त्यजति।
प्रश्न 5 – संधि कीजिए और नाम लिखिए –
(क) काकः +अपि = ककोsपि (पूर्वरूप संधि )
(ख) स्व +उदरः = स्वोदरः (गुण संधि )
(ग) पञ्चम: +च +एव =पञ्चमश्चैव (वृद्धि संधि )
प्रश्न 6 – संधि विच्छेद कर प्रकार बताईये –
(क) क्षुधार्तः = क्षुधा +अर्त: (दीर्घ संधि )
(ख) तस्मात्तदेव = तस्मात् +तद् +एव (व्यंजन संधि )
(ग) भृत्यश्चोत्तरदायकः = भृत्यः +च +उत्तरदायकः (गुण संधि )
प्रश्न 7 – निम्न शब्दों के कारक रूप पहचान कर लिखिए –
शब्दरूप मूलशब्द विभक्ति वचन
यस्मिन् यत् सप्तमी एकवचन
ध्रुवाणि ध्रुव प्रथमा /द्धितिया बहुवचन
जन्तवः जन्तु प्रथमा बहुवचन
भृत्यः भृत्य प्रथमा एकवचन
गृहे गृह सप्तमी एकवचन
तस्मात् तद पञ्चमी एकवचन
You can also download CGBSE Solutions Class 8 PDF file for further studies.
Download CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 14 नीतिनवनीतम् – Link to download PDF
This CG Board Solutions for Class 8th textbook provides accurate answers to all the questions in each exercise and is presented in the Hindi language to cater to the convenience of the students.