CG Board Class 9 Sanskrit Solutions Chapter 2 न त्यक्तव्यः अभ्यासः are given below for Hindi Medium students.
CG Board Class 9 Sanskrit Solutions Chapter 2 न त्यक्तव्यः अभ्यासः
अभ्यासः
Q.1. निम्नलिखितानां प्रश्नानाम् उतराणि लिखत –
Page No. 8
क) भूमिः कथं शुष्का अभवत् ?
उत्तर :- ग्रामे बहुकालपर्यन्तम् अनावृष्टिः आसीत्। अतः भूमिः शुष्का अभवत् |
Page No. 8
ख) दैवज्ञः ग्रहगतिं परिशील्य किम् उक्तवान् ?
उत्तर :- दैवज्ञः ग्रहगतिं परिशील्य उक्तवान् ‘‘न केवलम् अस्मिन् वर्षे अपि तु
आगामिवर्षत्रयपर्यन्तमत्र वृष्टिः न भविष्यति’’ इति।
Page No. 8
ग) अनावृष्टौ ग्रामवासिनः किम् अकुर्वन् ?
उत्तर :- अनावृष्टौ ग्रामवासिनः यत्र कुत्रापि गतवन्तः |
Page No. 8
घ) कृषकः शुष्कं क्षेत्रं किमर्थं कर्षति ?
उत्तर :- क्षेत्रकर्षणस्य अभ्यासः नष्टः न भवेत् |अतएव कृषकः शुष्कं क्षेत्रं कर्षति |
Page No. 8
ड) मेघः सर्वान् मेघान् आहूय किं प्रार्थनाम् अकरोत् ?
उत्तर :- मेघः सर्वान् मेघान् आहूय प्रार्थनाम् अकरोत् यत ‘‘कृपया वर्षन्तु’’ |
Page No. 8
Q.2. पाठं दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि पूर्तिं कुरुत –
क) आगामिवर्षत्रयपर्यन्तमत्र ………….. न भविष्यति
ख) तस्य ग्रामस्य एक…………….. तत्र स्थितवान् ।
ग) इदं शुष्कं क्षेत्रं……………..कर्षति ।
घ) यदा वृष्टिः भविष्यति तदा मम कृषिकार्यं…………… भवेत्।
ड.) आनन्देन स्वक्षेत्रे कृषिकार्यं………………..।
उत्तर :- क)वृष्टिः, ख)कृषकः, ग)वृथा, घ)विस्मृंत, ड.)आरब्धवन्तः .|
Page No. 8
Q.3. अधोलिखितानि कथनानि कः कं च कथयन्ति –
कथनानि कः कम्/कान्
क) अत्र त्रिवर्षपर्यन्तं वृष्टिः न भविष्यति दैवज्ञः ग्रामवासिनम्
ख) सर्वे विषयाः मया ज्ञाताः एव कृषकः मेघम्
ग) साधु, साधु मेघः कृषकम्
घ) अहम् अधुना एव वर्षामि मेघः कृषकम्
ड.) कृपया वर्षन्तु मेघः मेघान्
Page No. 9
Q.4. स्तम्भमेलनं कुरुत –
1) सुवृष्टिः – परं बलम्
2) पानजलस्य – अभवत्
3) शुष्कं क्षेत्रम् – विचारितवन्तः
4) ग्रामवासिनः – कर्षति
5) अभ्यासो हि – अभावः
उत्तर :- 1) अभवत् , 2)अभावः, 3) कर्षति, 4) विचारितवन्तः, 5)परं बलम्, |
Page No. 9
Q.5. अधोलिखितेषु पदेषु ल्यप् प्रत्ययान्त-पदान् चिनुत –
अभ्यासः, परिशील्य, गत्वा, उक्तवान्, दृष्ट्वा, परित्यज्य, आहूय
उत्तर :- ल्यप् प्रत्ययान्त शब्द – परिशील्य , परित्यज्य , आहूय |
Page No. 9
Q.6. अधोलिखितेषु वाक्येषु क्रिनावृष्टिः न भवतु।
यथा – अनावृष्टिः न भविष्यति। – अनावृष्टिः न भवतु।
क) कृषकः शुष्कं क्षेत्रं कर्षति । – कृषकः शुष्कं क्षेत्रं कर्षतु |
ख) मेघाः अत्र वर्षन्ति। – मेघाः अत्र वर्षन्तु |
ग) कदापि वर्षणं न विस्मरति। – कदापि वर्षण न विस्मरतु |
घ) कृषिकार्यम् आरभते। – कृषिकार्यम् आरभताम् |
ड.) वयम् पद्यं स्मरामः। – वयं पद्यं स्मराम |
Page No. 9
Q.7. अधोलिखिते श्लोके पदपूर्तिं कुरुत –
अभ्यासो न हि …………………अभ्यासो …,……… परं बलम्।
………………..विषं विद्या अजीर्णे ………………………..।।
उत्तर :- 1)व्यक्तव्यः, 2) हि, 3)अनभ्यासे, 4) भोजनं विषम् |