CG Board Class 9 Sanskrit Solutions Chapter 10 विश्वबन्धुत्वम् are given below for Hindi Medium students.
CG Board Class 9 Sanskrit Solutions Chapter 10 विश्वबन्धुत्वम्
अभ्यासः
Page No. 47
Q.1. निम्नलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत –
(क) साम्प्रतं संसारे किं व्याप्तम् अस्ति ?
उत्तर :- साम्प्रतं संसारे अशान्ते हिंसायाः च साम्राज्यम् व्याप्तः अस्ति |
Page No. 47
(ख) आयुधानां संग्रहः विश्वं कुत्र नयति ?
उत्तर :- आयुधानां संग्रहः विश्वं नाशं प्रति नयति |
Page No. 47
(ग) विद्वेषस्य कारणानि कानि कानि सन्ति ?
उत्तर :- धर्मभेदः, वर्गभेदः, लिंगभेदः, जातिभेदः, वः विद्वेषस्य कारणानि सन्ति |
Page No. 47
(घ) संसारे किमर्थं विश्वबन्धुत्वस्य आवश्यकता अस्ति ?
उत्तर :- संसारे सार्वजनहिताय सर्वजनसुखायः सर्वथा शान्तिमय जीवनाय च विश्वबन्धुत्वस्य आवश्यकता आस्ति |
Page No. 47
(ड.) शान्तये के प्रयत्नशीलाः सन्ति ?
उत्तर :- शान्तये अनेके देशाः अनेका संस्थाः च प्रयत्नशीला सन्ति |
Page No. 47
Q.2. निम्नलिखितानां पदानां लिङ्गं विभक्तिं वचनं च लिखत ।
शब्द लिंग विभक्ति वचन
(क) शान्तिमयाय नपुंसकलिंग चतुर्थी एकवचन
(ख) सम्बन्धानाम् पुल्लिंग षष्ठी बहुवचन
(ग) समस्याभिः स्त्रीलिंग तृतीया बहुवचन
(घ) कुटुम्बकम् नपुंसकलिंग प्रथमा / द्वितीया एकवचन
(ड.) सुखिनः पुल्लिंग प्रथमा बहुवचन
Page No. 47
Q.3. निम्नलिखितानां पदानां धातुं लकारं पुरुषं वचनं च लिखत ।
शब्द धातु लकार पुरूषं वचनम्
क) सम्भवति सम +भू लट्कार प्रथम पुरूष एकवचनं
(ख) दृश्यते दृश् लट्कार प्रथम पुरूष एकवचन
(ग) वर्तते वृत लट्कार प्रथम पुरूष एकवचन
(घ) कुर्यात् कृ विधिलिंग प्रथम पुरूष एकवचन
(ड.) प्रवहति प्र+वह् लट्कार प्रथम पुरूष एकवचन
Page No. 48
Q.4. वर्गेषु भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनुत । उत्तराणि
(क) भावः, भवति, लाभः, संघः, उद्योगः । = भवति
(ख) प्रति, विश्वस्मिन्, देशे, अखिले, संसारे । = प्रति
(ग) रक्तम्, रुधिरम्, जलम्, शोणितम्, लोहितम्। = जलम्
(घ) वसुधा, वसुन्धरा, धरा, जरा, पृथ्वी। = जरा
(ड.) स्मरणीयम्, पठनीयम्, करणीयम्, आदरणीयम्, जयम्। = जयम्
Page No. 48
Q.5. कोष्ठान्तर्गतानां पदानाम् उपयुक्तविभक्तिप्रयोगेन अनुच्छेदं पूरयत ।
समाज………………(अनुशासन) उल्लंघनं विकासस्य प्रक्रियां बाधते। न केवलं समाजस्य ……………..(कल्याण), अपितु निजहिताय अपि अस्य आवश्यकता अस्ति। यदा कोऽपि ………..(देश) अनुशासनस्य अवमाननां करोति तदा व्यवस्थायां …………(दुष्प्रभाव) परिलक्ष्यते। परिणामस्वरूपं सर्वत्र अराजकतायाः अव्यवस्थायाश्च…………(राज्य) भवति। कुत्रापि न शान्तिः भवति न च ………(प्रगति) अनुशासनं विना। इदमेव अस्माकं……….(जीवन) केन्द्रस्थमस्ति। इदं सहयोगस्य ……….. (भावना) जनयति। …………(एकता) स्थापयति। निस्संदेहम्……….(इदम्) सर्वत्र पालयितव्यम्।
उत्तर :- 1)अनुशासनस्य, 2)कल्याणाय, 3)देशः, 4)दुष्प्रभावः, 5)राज्यं, 6)प्रगतिः, 7)जीवनस्य, 8)भावनाम्, 9) एकता, 10)अस्य,|
Page No. 48
Q.6. संस्कृतभाषया अनुवादं कुरुत –
(क) अहिंसा परम धर्म है ?
उत्तर :- अहिंसा परमो धर्मः अस्ति |
Page No. 48
(ख) सब लोग समान हैं ?
उत्तर :- सर्वे जनाः समानाः सन्ति |
Page No. 48
(ग) भेदभाव करना गलत है ?
उत्तर :- भेदभावकरणं अनुचितमस्ति |
Page No. 48
(घ) बन्धुत्व सुख का कारण है ?
उत्तर :- बन्धुत्वं सुखस्य कारणम् अस्ति |
Page No. 48
(ड.) हम सबको शान्ति के लिए प्रयास करना चाहिए ?
उत्तर :- अस्मान् शान्तेय प्रयासः करणीयम् |