CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 3 अनुशासनम्‌ – CGBSE Solutions PDF in Hindi

CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 3 अनुशासनम्‌ is specifically designed for Hindi medium students of Class 8 studying in Chhattisgarh Board of Secondary Education. यह समाधान कक्षा 8 संस्कृत पुस्तक छात्रों को अवश्यक अपने अध्ययन को सुगम बनाने के लिए इस समाधान पुस्तक का उपयोग करना चाहिए।

CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 3 अनुशासनम्‌

CGBSE समाधान कक्षा 8 संस्कृत अध्याय 3 – अनुशासनम्‌ हिंदी माध्यम में छात्रों के लिए बनाए गए हैं। यह समाधान छात्रों की सुविधा के लिए बनाई गई है और सीजीबीएसई बोर्ड के कक्षा 8 के छात्रों के लिए उपयुक्त है।

CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 3 संस्कृत are given below for Hindi Medium students.


Page No. 9,Chapter -3, Chapter Name – (अनुशासनम्)

अभ्यास प्रश्नाः

(1) निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर संस्कृत में दीजिए –

(क) अनुशासनम् इति शब्दः कथं निर्मितः ?

उत्तर – अनु उपसर्ग पूर्वकं “शास” धातोः अनुशासनम् इति शब्दः निर्मितः। 

(ख) आत्मानुशासितः मानवः कीदृशः भवति ?

उत्तर –  आत्मानुशासितः मानवः संयमशीलः भवति। 

(ग) अनुशासनेन किं संवर्ध्यते ?

उत्तर –  अनुशासनेन व्यवहारे शीलं ,सत्यं विनयञ्च संवर्ध्यन्ते । 

(घ) अनुशासनप्रियछात्रः किं प्राप्नोति ?

उत्तर – अनुशासनप्रियछात्रः साफल्यं प्राप्नोति। 

(ङ) अनुशासन इति शब्देन का उक्तिः चरितार्था ?

उत्तर – अनुशासन इति शब्देन सत्यं शिवं सुंदरम इति उक्तिः चरितार्था भवति।  

Page No. 9,Chapter -3,Chapter Name – (अनुशासनम्)

(2) रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए –

(क) अतः नियमानां ……………. अनुशासनम्।

उत्तर – पालनमेव। 

(ख) आत्मानुशासनम् ……………. भवति।

 उत्तर – कल्याणप्रंद 

(ग) अनुशासनम् उन्नतयाः ……………. अस्ति।

उत्तर –  द्धारम्  

(घ) उच्छृॅलत्वं कदापि …………. न भवति।

उत्तर – साफ़ल्यप्रदं। 

(ङ) अनुशासनस्य……………. सर्वे स्वीकुर्वन्ति।

उत्तर – वैशिष्टयं  

Page No. 9, Chapter -3, Chapter Name – (अनुशासनम्)

(3) (अ) संधि विच्छेद कर प्रकार लिखिए-

(1) आत्मानुशासनम्

उत्तर -आत्मानुशासनम्= आत्म +अनुशासनम्     (दीर्घ स्वर संधि )

(2) सर्वाधिक

उत्तर – सर्वाधिक= सर्व +अधिक                          (दीर्घ स्वर संधि )

(3) गृहकार्यच 

उत्तर – गृहकार्यञ्च = गृहकार्यम् +च                     (व्यंजन संधि )

(4) पालनमेव 

उत्तर – पालनमेव=पालनम +एव                           (संयुक्ताक्षर )

(5) शून्यमस्ति।

उत्तर – शून्यम् + अस्ति                                       (संयुक्ताअर )

(ब) समास विग्रह कर समासों के नाम लिखिए –

(1) आत्मनियन्त्रणम्

उत्तर -आत्मनियन्त्रणम्=आत्मनि नियन्त्रणम्              (तत्पुरुष समास )

(2) मानवजीवने 

उत्तर -मानवजीवने =मानवस्य  जीवने                         (तत्पुरुष समास )

(3) शीलसत्यम् 

उत्तर – शीलसत्यम् =शीलम् च सत्यम् च                        (द्धंद समास ) 

(4) समयानुकूलम्

उत्तर – समयस्य अनुकूलम्                                         (तत्पुरुष समास )

Page No. 9,Chapter -3, Chapter Name – (अनुशासनम्)

(4) संस्कृत में अनुवाद कीजिए –

(क) मानव जीवन में अनुशासन महत्वपूर्ण है।

उत्तर – मानवजीवने अनुशासन महत्वपूर्ण अस्ति। 

(ख) नियमों का पालन अनुशासन है।

उत्तर – नियमानां पालनमेव अनुशासन अस्ति

(ग) अनुशासन सफलता की कुन्जी है।

उत्तर – अनुशासन सफलतायाः कुञ्जिका  अस्ति। 

(घ) अनुशासित छात्र विनयशील होता है।

उत्तर – अनुशासित छात्रः विनयशीलः भवति। 

(ङ) हमें अनुशासन का पालन करना चाहिए।

उत्तर – अस्माभिः अनुशासनं परिपालनीयम्।


You can also download CGBSE Solutions Class 8 PDF file for further studies.

Download CG Board Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 3 अनुशासनम्‌ – Link to download PDF

This CG Board Solutions for Class 8th textbook provides accurate answers to all the questions in each exercise and is presented in the Hindi language to cater to the convenience of the students.

Leave a Reply

Discover more from CGBSE Solutions

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading